____________

Facémonos eco aquí do que poderiamos denominar "gastronomía tradicional", é dicir ás receitas e hábitos culinarios que representasen no pasado ou aínda agora un elemento importante no "comer" desta zona, ou que teñan algo de particular ou distintivo con respecto a outros lugares, conscientes de que hoxe en día todo isto está en franca recesión fronte á gastronomía "estándar" actual, tanto porque van desaparecendo os modos de obtención dos ingredientes (xa case non se sementa centeo, xa non hai anguías nin a penas troitas, etc.), como porque non hai relevo xeracional en xente experta na elaboración (a arte e "cencia" dos exquisitos embutidos tradicionais é xa só cousa de mulleres de idade avanzada), e sobre todo pola diversificación da dieta, a comercialización de productos foráneos (peixe de mar fresco, que comezou polos anos 70, primeiro en furgonetas que percorrían as aldeas e agora xa nos supermercados, por exemplo), o menor consumo de porco "por prescrición facultativa" da maioritariamente avellentada poboación, e en xeral pola común estandarización da dieta no mundo occidental. Todo isto significa en realidade que hoxe se come moito mellor que antes, e que é difícil ter apego ó caldo e ó touciño cando (malia as exiguas pensións e o baixo poder adquisitivo xeral), se pode ir ó supermercado e comprar o mesmo que en calquera outro lado. Pero todo isto non quita para que a xente sinta pena e añoranza por certas exquisiteces hoxe difíciles de atopar, (o pan da casa, un inigualable butelo caseiro, uns roxóns aprensados, unha empanada de anguías...), ou para que haxa un patrimonio cultural nesa gastronomía digno de conservación na medida do posible, e susceptible incluso dunha proxección que o precario sector de transformación é servicios (pequenas industrias artesanais, sector hostaleiro...) non é quen de rendabilizar. Tristemente, non se está a producir un aproveitamento deste patrimonio, que cunha adecuada modernización podería ter excelentes expectativas comerciais, senón que, salvo honrosas excepcións, desaparece ou esmorece entre a oferta culinaria e alimentaria "moderna".

A continuación reséñanse algúns elementos desta cultura gastronómica, dos ingredientes e productos máis habituais, e algunhas receitas tradicionais ou frecuentes nas cociñas desta terra, estructurados nas seccións "O porco e as carnes", "Caldo, sopas e papas", "Peixes" e "Lácteos, sobremesas e bebidas".

Cultura (Lingua,
personaxes, etnografía...)

Valdoneira 2002-3