O coligón é o estómago do porco (bandullo lle chaman tamén nalgunhas zonas). O día da matanza ábrese, baleirase e lávase, e esfólase (arráncaselle unha especie de pel que o recubre). O destino culinario é facer de recipiente para o butelo (cousa que tamén fai a vexiga e a tripa máis gorda, co que se pode aforrar o coligón) ou para comer cocido e adobado ó modo do polbo (polo que pode atoparse quen lle chame "pulpo" a esta comida, nunha especie de metonimia entre ingrediente e preparación).

O coligón comíase antigamente de cea o día das morcillas (o segundo día da matanza xeralmente), pois acudían a axudar a facelas os veciños (maiormente a mocidade), e ese día o resto do porco aínda non estaba dispoñible para o consumo. Era unha forma barata e apetitosa de convite ós asistentes.

Preparación: Cócese enteiro o coligón, en auga con sal, (pero non moito que volverá levar no adobado), e pódese botar tamén unha media folliña de loureiro. Ten que cocer uns trinta ou corenta minutos, segundo tamaño, para cerciorarse, antes de retiralo do lume téntase cun garfo se está brando. Escórrese e pícase coas tesoiras do polbo, en tiras de 2-3 cm de longo por 1 cm de ancho (máis ou menos, ou facendo forma de triángulos ou rombos segundo vaia saíndo a postura da tesoira). Adóbase cunhas areas de sal gordo, aceite de oliva, e pemento picante. Opcionalmente hai que lle mestura cebola crúa picada. Cómese acompañado de patacas cocidas que tamén se regan co adobo de aceite e pemento.

 

Cultura (Lingua,
personaxes, etnografía...)

Valdoneira 2002-3