O CONCELLO DE LÁNCARA

Láncara pertence á comarca e ó partido xudicial de Sarria. O termo municipal ten unha zona atravesada polo tramo baixo do curso do río Neira, ó redor do que se estende o rebordo oriental da meseta lucense e o norte da chaira de Sarria, pero ten tamén outra boa parte montañosa que enlaza cos rebordos dos macizos dos Ancares e o Courel. Limita cos municipios do Corgo, Baralla, Becerreá, Triacastela, Samos, Sarria e O Páramo. A altitude media é de 400-600 m. sobre o nivel do mar, algunhas cotas relevantes son o Pico de Outeiro, de 637 metros, o Alto das Valiñas, de algo máis de 1000, e o máis alto, o "Pico da Meda" (na zona Vilouzán e Mosteiro, preto xa de Triacastela) de 1.200 m. de altitude.

A CAPITALIDADE E O EMPRAZAMENTO

A historia da constitución (e emprazamento) do actual concello pasou por diversas fases. No "antigo réxime" existían tres concellos: o Concello de Somoza de Vilouzán, o da Pobra de San Xulián, e o de Láncara. No 1840 desaparecen os dous primeiros, integrándose en Láncara as parroquias pertencentes a todos tres. As noticias máis antigas sobre o emprazamento da capitalidade (e o edificio do Concello) falan de San Pedro de Láncara, pero o lugar onde estivo máis tempo foi Carracedo, onde se conserva a antiga casa consistorial (agora restaurada), e xa a mediados do século XX pasou para A Pobra. A historia do traslado da capitalidade á Pobra de San Xiao ten que ver paso do ferrocarril por esta localidade, que foi desprazando en importancia a Láncara a pesares de estar situada nun punto totalmente extremo do concello (xa case no límite co Corgo e preto do do Páramo), e tamén cunha sonada cacicada que é aínda recordada sobre todo polas xentes da zona de Láncara, que nunha épica xeira se organizaran para evitalo, aínda que non o conseguiron (ver texto "O traslado do Concello de Láncara").

TERRITORIO E POBOACIÓN

Láncara ten unha superficie de 120,8 km. cadrados e unha poboación de 3.384 habitantes (ano 2000), resultando unha densidade moi baixa, duns 28 habitantes por quilómetro cadrado. Acadou a máxima contía cara ó 1940 (6.420 hab.), e desde entón non fixo máis que baixar, por mor da emigración (entre 1961 e 1970 emigraron unhas 1.000 persoas, a quinta parte da poboación do concello), e a escasísima natalidade (ver evolución da poboación no en "Hª Moderna" e "Hª Contemporánea").

A poboación distribúese en 143 lugares habitados (aldeas, agás A Pobra), e 26 parroquias: Armea (S. Pedro), Bande (S. Pedro), Carracedo (S. Vicente), Cedrón (Santiago), Galegos (Sta. Mariña), Lagos (Sta. Eulalia), A Lama (Sta. María), Láncara (S. Pedro), Larín (S. Salvador), Mosteiro (S. Miguel), Muro (S. Xoán), Neira (Sta. María), Oleiros (S. Mariño), A Pobra (S. Xiao), Río (S. Martiño), Ronfe (S. Pedro), Souto (Santiago), Toirán (O Salvador), Toldaos (S. Vicente), Touville (Sta. María), Trasliste (S. Xoán), Vilaesteba (Sta. Mariña), Vilalaeo (Sta. María), Vilambrán (Sta. María), Vilarello (S. Pedro), e Vilouzán (S. Estevo). Para distribución ver "Mapa parroquias Láncara" (tomado de Fariña Jamardo, Xosé, 1993, ver "Bibliografía").

Cultura (Lingua,
personaxes, etnografía...)

Valdoneira 2002-3